Bandi ame ap goumen nan tout rejyon metwopolitèn Pòtoprens lan. Lapolis nasyonal eseye yon ti tan pou entèvni. Nan Site Solèy, eklatman ant gang rival yo deja lakoz plis pase senkant moun mouri depi wikenn pase a jiska madi 12 jiyè 2022, daprè otorite lokal yo. Nan Kwadèboukè, Taba, gang Lanmò San Jou ak Vitelhomme kontinye ap teworize popilasyon an pandan ke trafik sou plizyè wout nasyonal paralize nan atè gang yo kontwole. Pandansetan, sektè Kidnape a ap kontinye ap fè wout li nan ekonomi an nan peyi DAyiti, epi l ap kraze anpil fanmi ekonomikman. Li sanble ke tout peyi a ap peye yon gwo pri. *Èske Ariel Henry malad?* Deja yon ane depi Doktè Ariel Henry nan tèt peyi a kòm Premye Minis nonmen pa Prezidan Jovenel Moïse ki te asasinen yon ti tan anvan, ak Chèf Gouvènman-Prezidan. Depi lè sa a, desann nan lanfè pou popilasyon an ap deplase ak yon vitès eksepsyonèl. An menm tan, tout ekip gouvènman an jui avantaj fonksyon yo bay, san yo pa fè anyen mache nan peyi a. Divès enstitisyon yo sou tè a. Palè Jistis Pòtoprens, bandi yo pran aspè, otorite yo poko refè ; lokal Palman ayisyen an anba menas gang, eklatman ame nan Matisan, Kwadèboukè, Taba, Site Solèdy, polis nasyonal la, ki manke volonte politik ki nesesè, ki montre enpuisans, fanmi fòse yo sove kite abitasyon yo. Pou parafraz defen Bâtonnier Monferrier Droval, kisa moun ki sipoze dirije e administre peyi a fè? Detantè pouvwa a nan peyi a, chèf konsèy siperyè polis nasyonal la, Premye Minis Ariel Henry kite sitwayen yo nan konfizyon. Reyalite sosyo-politik ak ekonomik peyi a sanble chape nan lide nerochirijyen an. Apati de sa, kòmanse nan defini yon newòn, pa definisyon, se yon selil nan sistèm nève a espesyalize nan kominikasyon an ak pwosesis la nan enfòmasyon, nou san dout sipoze Premye Minis la fè yon kriz psikotik. Menm depi yon ane kounye a, sekirite ak lapè pa retabli, enstitisyon piblik vin pi mal, pri pwodui premye nesesite yo ap vin pi chè sou mache a, Kidnaping nan vin sistematize. Sepandan, lokatè a nan Primati a konplètman dispanse ak tout bagay sa yo, pou pa te pote anyen nan chanjman oswa amelyorasyon nan klima politik la, sitiyasyon ekonomik la ak sekirite piblik.
*Gansterizasyon an koute chè*
Poukisa e kijan bandi ann Ayiti fè rive jwenn anpil zam lou ak minisyon konsa? Kòm repons, gouvènman an pa janm di anyen nan dosye sa. Poukisa gang yo ale nan lagè youn ak lòt? Poukisa nou oblije kidnape anpil moun jis pou premye mwatye ane 2022 a? Poukisa Kidnapin afekte sitou kategori sosyal klas mwayèn nan? Poukisa otorite leta yo tèlman neglijan sou lanfè a majorite popilasyon an ap viv la, nan ensekirite total, mizè ak grangou a?
Se konsa, anpil kesyon konplike tèt la nan pwen pou li ta bezwen yon bon newo-chirijyen pou trete li. Pou twouve nan yon sitiyasyon ki vin pi konplike si nou vin wè Premye Minis defakto a, Ariel Henry nan tèt peyi a, ki se yon newo-chirijyen , ap konfwonte ak pwoblèm newòn nan yon pwen li vin ensansib, menm sikotik fas ak rèl popilasyon dezespere nan katye vil Kwadéboukè, Taba, Matisan oswa Cité Soleil an patikilye. Zam yo trè chè. Pòch yo diferan nan gang jere jwenn oswa jwenn yo fasil. Gen sètènman yon trafik zam ilegal nan peyi a. Otorite legal yo ki sipoze konnen sou li epi aji kont li pa fè prèske anyen. Menm lè a, lè l sèvi avèk pouvwa zam afe, moun ki nan pwofesyon liberal yo, jèn moun, granmoun ak timoun yo kinape yo oswa touye yo. Se konsa Premye Minis ak Minis pa janm bouke vwayaje aletranje sou depans leta, nan oubli total, yo vin genyen sinik ki deranje moun. Dezespwa ak konfli pou genyen tè. Anplis de sa, sa te fèt deja pandan konfli ant twoup Chen Mechan ak 400 Mawozo nan mwa Avril ak Me 2022 pase a. Mwens pase de mwa apre, batay ant gang yo te deplase al etabli nan Site Solèy. Lanmò, lanmò, ak lanmò! Kadav yo mete fatra sou twotwa yo, bèt devore yo oswa yo boule vivan. Fanmi yo te oblije deplase, sove anba bal asasen yo. Tou de konpayi prive ak piblik yo oblije fèmen pòt yo. Li dwe kwè ke kounye a se peyi a tou senpleman delivre. Sitwayen an twouve l ap mande tèt li ant bandi ame ki gen anpil pouvwa ak ofisyèl Leta, ki se otorite tout bon vre. Lamantasyon apre lamantasyon, Demisyon, tout orchestrasyon sa yo genyen yon konsekans.
Mache Kidnapin nan ap byen mache, epi li vin youn nan aktivite ekonomik ki pi rantab. Eklatman gang yo ap pran pwopòsyon dispropòsyone chak jou pi plis, sa ki vin tounen yon zouti politik ayisyen, daprè plis pase youn. Epi nou vin mande jiskilè sa a pral fini? Jiska ki lè patizan mache Kidnapin sa, trafik zam oswa eklatman ant gang ame yo pap swaf ankò? Ki moun ki kapa frennen yo? Antretan, peyi a kontinye peye yon gwo konsekans l ap desann nan dezespwa. Sou fòs nan tout bagay sa yo, reyalite a rete ke nerochirijyen Ariel Henry sanble ap soufri nan mank oswa menm destriksyon nan kèk nan newòn li yo nan Primati a, pou yo pa te rive, malgre akò ak pi popilè nan 11 septanm 2021 ak sa a. franj opozan politik yo, jis pou te amelyore lavi moun yo anba kriz la ki ap souke peyi a pou yon bon kantite tan..
